“Beste ouders, leer je kinderen niet schrijven, lezen en rekenen voor ze naar het eerste leerjaar gaan.” En even verderop: “Er lijkt soms een wedren aan de gang bij ouders. Zo van: ‘de mijne is vijf en hij kan al lezen en schrijven.’ Stop daarmee. Je doet meer fout dan goed.”

In het Belgische Nieuwsblad betoogt onderwijsspecialist Marc Litière dat het beter is om kinderen maar niet al te vroeg te leren lezen, schrijven en rekenen.

lerenlezenMijn zoon is 5. Oké, 5,5 dan. Hij leest mij iedere avond voor uit zijn Kabouterboek. En als we weer eens een Pinkeltje uit de bieb hebben gehaald, dan mag hij van ieder hoofdstuk de laatste paar alinea’s lezen. En ik kan u verzekeren: zowel het Kabouterboek als Pinkeltje zijn in Jip- noch Janneketaal geschreven.

Hij zal een jaar of 2,5 zijn geweest. We liepen met de hond het vaste rondje en kwamen ook weer langs ‘zijn’ Grijze Auto Met Een Knipoog. Veel auto’s hebben ronde of rechthoekige koplampen, een Peugeot heeft er een deukje in. Alsof de auto je een knipoog geeft (door de ogen van kinderen zie je veel ineens heel anders).

Afijn, plots gaat het vingertje van mijn zoon naar het gele nummerbord. ‘Wat is dat?’. Ik vertel hem dat het een letter is, ik meen me te herinneren een S.

Vanaf dat moment is het mannetje vrijwel alleen nog maar bezig met het vinden van anders S’en. En hij gaat verder, want hij wil ook weten wat dat rare symbooltje is dat naast de S staat. Het is een R.

We zijn nu 3 jaar verder. Hij leest als een waanzinnige, inclusief dictie. Staat er een vraagteken, dan leest hij een vraag. Staat er een uitroepteken, dan weerklinkt die in zijn voordracht. Op school zit hij in de onderbouw (de groepen 1 en 2 zijn in het montessori-onderwijs samengevoegd), maar hij voegt zich bijna dagelijks bij een leesgroepje van de middenbouw (groepen 3, 4 en 5). En hij vindt het prachtig!

Er is dus totaal geen sprake van een ratrace, meneer Litière. Had ik mijn zoon dan in het duister moeten laten tasten? Had ik hem dan moeten vertellen dat hij dit van meneer Litière en consorten die louter uitgaan van leeftijd en niet van ontwikkeling nog niet mag weten? Lijkt me niet, hè.

Het is maar net in hoeverre het onderwijssysteem zich aanpast aan het kind. Maatwerk leveren, want op andere vlakken loopt hij misschien wel ‘achter’ op de gemiddelde lijn, de lijn die al veel te vaak wordt aangehaald (denk maar aan de lengte- en gewichtslijn bij het consternatiebureau).

Wij hebben onze zoon nergens toe gedwongen, hij vond het gewoon leuk. Het heeft zijn interesse. Op het moment is hij druk bezig met leren schrijven, en rekenen. Hij kent de tafels van 1, 2, 3 en 10 al, als ik me niet vergis.

En weet u waar ik me nog het meest aan stoor bij het verhaal van Litière? Dat het zou zijn om te imponeren. Wel, meneer Litière: ik spreek er eigenlijk zo weinig mogelijk over. Ja, ik ben ontzettend trots op mijn zoon. Maar nee: ik ben juist bang dat hij als een soort buitenbeentje zal worden beschouwd. Of wij als pochers. Dat laatste lijkt me niet het geval, dat eerste lijkt me voor hem niet prettig.

Oh ja: dochterlief is ook al begonnen met de nummerborden. Ze is 3. Gelukkig loopt ze een half jaartje achter…

Reacties

reacties


986 views | Geschreven door

Over de auteur

Freelance tekstschrijver

Freelance tekstschrijver (onder de naam LetterLuck | tekst voor u). Maar bovenal man van Audrey en vader van Pim (2007) en Femke (2009). Mag op Ouders Onderling schrijven en adjunct-hoofdredacteur spelen. Vervult voor heel Content Collective de rol van eindredact(z)eur. Chronisch Gronings, maar al jaren wonend in prachtig Twente.

19 reacties

  1. peterzunneberg

    Bij Barcelona speelt een heel behendig kereltje. Messi is zijn naam. Eens in de zo veel tijd staat er een speler op met zoveel talent. Wat meneer Litière doet, en volgens mij terecht, is waarschuwen dat niet al onze kinderen een Messi worden, hoeveel tijd en training je er ook in stopt. Dat je 5-jarige zoon leest, schrijft en rekent is mooi en hij moet er vooral mee doorgaan. Maar ouders moeten niet zelf (ver) voor de school uit willen lopen. En als onderwijsjournalist hoor ik geregeld dat dat gebeurt. Wat bij Messi opvalt is dat hij nog steeds zichtbaar plezier in het spelletje heeft. Dat is volgens mij, en dat lees ik ook in de waarschuwing van Litière, het allerbelangrijkste bij de ontwikkeling van talent.

    • Johan Koning

      Peter, dat ben ik (uiteraard) helemaal met je eens. En ouders moeten vooral niet pushen (dwingen is sowieso niet goed), daar heb je professionele opleiders voor. Alleen is mijn stukje bedoeld om duidelijk te maken dat die gemiddelde lijn waar zogenaamde opvoedwetenschappers vaak vanuit gaan, niet altijd geschikt is als een rode draad.
      Het is toch eigenlijk te gek voor woorden dat wij als ouders in gesprekken maar achterwege laten dat onze zoon al heel vlot leest, terwijl we juist zouden moeten uitdragen hoe trots we op hem zijn?
      Zoals ik ook heb geschreven (of in ieder geval geprobeerd duidelijk te maken): wij hebben niets gedwongen, het kwam uit hem zelf. Puur uit interesse.

      • peterzunneberg

        De gemiddelde lijn als rode draad is juist zeer geschikt. Je moet alleen niet in de valkuil lopen om die gemiddelde lijn als ideaal sjabloon voor elk kind te zien. Opvoedwetenschappers maken die fout denk ik niet. Opvoedprofessionals, zoals van het door jou gewraakte consultatiebureau, doen dat af en toe wel. Mijn zeer gezonde 15-jarige dochter zat na haar geboorte maandenlang onder de P3 -score. Maar wij hebben ons nooit gek laten maken door de opmerkingen die daarover gemaakt werden. Verder ben ik trots op mijn kinderen omdat het mijn kinderen zijn, niet om wat ze wel of niet kunnen.

  2. Johan Koning

    Dat laatste is uiteraard ook bij mij het geval. En dat van dat sjabloon probeer ik ook te zeggen (maar stel jij – eerlijk is eerlijk – duidelijker).

  3. marjolijnhovius

    Klopt volgens mij helemaal, Peter. Het probleem dat Litiere aankaart is inderdaad van de overijverige, pusherige ouders die kinderen dingen opdringen waar ze nog niet aan toe zijn / geen belangstelling voor hebben. Ik kan me goed voorstellen dat je daarmee wel meer kwaad dan goed kunt doen.
    Ook doet met enige regelmaat het verhaal de ronde dat je kleuters ‘dyslectisch’ zou kunnen maken door ze te jong te leren lezen. Taalonderzoekers moeten daar heel hard om lachen (dyslexie is aangeboren, hoe zou je dat aan kunnen leren, is meteen de reactie), maar het zingt wel steeds weer rond in het onderwijs (zonder dat er dus evidentie voor lijkt te zijn). Ik denk dat dat te maken heeft met het mechanisme waar Litiere op wijst: dat je het kinderen tegen kan maken door te vroeg te beginnen.
    Maar nogmaals, dat is bij jouw zoontje dus allemaal niet het geval. Dat hij maar lekker zijn eigen interesses kan blijven volgen. En fijn door mag blijven lezen! Want kinderen die plezier hebben in lezen, dat is in Nederland helemaal uitzonderlijk! Zie de bedroevende uitkomsten van de leesmonitor…

    • Johan Koning

      Uiteraard was mijn reactie een beetje gechargeerd (en een beetje om de trots over zoonlief te delen) 😉

      • marjolijnhovius

        Ah, ik zie het. Nieuwe poging: http://www.youtube.com/watch?v=zDZFcDGpL4U
        Anders even googlen op ‘RSA animate Changing Eduation paradigms’.
        (met dank aan Jos Metselaar van Indynamix die me wees op deze animatie)

        En uiteraard: columns floreren bij een beetje chargeren… 😉
        En het is inderdaad interessant dat je (in Nederland) als ouder bijna geneigd bent je te ‘verontschuldigen’ dat je kind al vroeg kan lezen. Dat herken ik. Je zult mij dus ook niet horen zeggen dat die van ons ook al leest 😉

  4. tinekehoningh

    Ik reageer toch nog even! Als ex-kleuterjuf. Als een kind naar school gaat, heeft het al van alles geleerd. Ongelooflijk wat een kind na vier jaar al kan! Zonder dat er een juf of meester aan te pas is gekomen. Sommige kinderen kunnen al heel goed met een bal overweg. Sommige kinderen zingen een liedje al na één keer voorzingen na. Foutloos. (Kan ik nog steeds niet.) En sommige kinderen schrijven al hun naam, of woordjes. Ook heel knap (want: niet alleen qua taalontwikkeling is hij dan daaraan toe, ook motorisch!).

    Omdat de laatste jaren in ons onderwijs vooral de nadruk op taal en rekenen ligt, gaat daar op alle gebieden aandacht naar uit. In de media, in de politiek en ook bij ouders. En daardoor wordt vooral dat laatste kind opgemerkt (of gepusht). Overal lees je: onze kinderen MOETEN foutloos schrijven en rekenen. Belangrijk, belangrijk. Op de kleuterschool moeten kinderen in groep 2 twintig letters kennen, terwijl dit een aantal jaar geleden nog tien was. Kleuters moeten een Cito-toets maken. Echt, als ergens je hart van breekt, dan is het zo’n kleintje met een Cito-schriftje achter een tafeltje in de gymzaal. Dat die kleuters daar langer dan 15 minuten achter elkaar stil kan zitten, is al een presentatie op zich! Ik heb wel eens een kleuter met stress (echt!) gehad, omdat ze nog niet zo goed wist dat de plaatjes van links naar rechts bij elkaar horen, in plaats van boven naar beneden. Krak.

    Dus. Niet alleen pusherige ouders zijn het probleem, denk ik. Ik denk dat we een beetje vergeten zijn dat een kind meer kan dan lezen en schrijven. Dat we kinderen op álle gebieden moeten blijven uitdagen, stapjes moeten laten maken. En ervan uitgaan dat alle kinderen dat op een ander tempo doen. Deden wij ook vroeger, echt.

    De interesses waarmee het kind de school binnenkwam, heeft hij al ‘binnen’, hoera! Nu nog een uitdagende leeromgeving en een enthousiaste, lieve juf waarmee hij de rest van de wereld kan ontdekken en leren begrijpen.

    • Johan Koning

      Gelukkig heeft zoonlief een enthousiaste, lieve en begrijpende juf.
      En gelukkig: de school is afgestapt van Cito-toetsen.
      En inderdaad: ik heb vooral moeite met MOETEN. Van mijn basisschool kreeg ik ooit het advies LBO/Mavo, meer LBO dan mavo. Uiteindelijk heb ik een hbo-opleiding gevolgd en heb ik al een aantal jaren mijn eigen bedrijfje. En dat draait prima.

    • Marjolijn Hovius

      Mooi verwoord, Tineke! En helemaal mee eens! Mijn dochter (en die van jou straks ook, weet ik) zit op een school die die visie op brede ontwikkeling helemaal onderschrijft. En toch… moet mijn dochter deze week Cito-toetsen. De school hecht er eigenlijk geen belang aan, heeft eigen observatiesysteem waarmee ze de kinderen volgen. Maar dat vindt de Inspectie niet genoeg. Dus zit groep 2 nu aan de Cito, met alle logistieke gedoe voor een combiklas. Groep 1 moet elders bezig gehouden worden, dus die gaan lekker filmpjes kijken. Tel uit je winst, Inspectie.

      Hier gelukkig geen gestress, de juffen houden het heel ‘low profile’, knippen de toets in kleinere stukjes en zeggen dat ze ‘groep 3 gaan spelen’. En mijn dochter meldde niet eens dat ze toets hadden. Wel dat er een mooie voorstelling van een theatergroep in de klas was geweest. De belangrijke zaken maken dus gelukkig nog steeds de meeste indruk.

      Maar als je ziet wat er allemaal nog aan zit te komen, met landelijke toetsen voor de referentieniveaus taal en rekenen… Je houdt je hart vast.

  5. Freek Janssen

    Dit is bijna creepy. Het is alsof je een blog hebt geschreven over mijn zoon… Ook 5,5, leest nu Dolfje Weerwolfje (vloeiend, met intonatie). Ook wij kregen de eerste signalen toen hij een jaar of 2,5 was – alleen begon hij eerst met het onthouden van de automerken. Niet snel daarna kon hij van alle auto’s op de parkeerplaats vertellen welk merk het was.

    Hij is van nature best, laten we zeggen, energiek; maar als hij met zijn neus in een boek zit is hij even helemaal weg en volmaakt gelukkig. Hij heeft het zichzelf ook aangeleerd door letter voor letter te vragen, en als je die letters achter elkaar plakt, dan kom je er dus. Hem hierin tegenhouden zou een straf voor hem zijn geweest.

    Oh ja, tenslotte: ook hij loopt op andere vlakken achter. Maar in zijn geval is het eerder motoriek – al heeft hij gelukkig nog steeds lol in gym.

    • Johan Koning

      Zeer herkenbaar, Freek. Ook mijn zoon is motorisch niet de beste, om het maar zo te zeggen. Gym vindt hij wel heerlijk, en zeker toen hij meedeed aan Samenspel (http://www.samenspel.nu/locaties/samenspel-hengelo).
      Die automerken is voor mij heel herkenbaar: mijn ouders vertellen nog graag het verhaal over mij, dat ik als jochie met de buurman bij de weg stond en zo kon vertellen welk merk auto er langsreed (dat waren er bij ons in het dorp toen overigens nog niet zo veel, hoor ;-))

  6. Liesbeth van der Heijden

    Blijf alsjeblieft ongegeneerd trots op je zoon, Johan! En jij, Freek, natuurlijk ook! Ik heb het verhaal van Litière alleen niet gelezen als een veroordeling van kinderen die al vroeg leren lezen en schrijven. Wel van ouders die hun kinderen proberen te pushen, als ze dat talent niet voortijdig blijken te hebben en ‘pas’ op zesjarige leeftijd leren lezen. Terwijl die kinderen misschien perfect een balletje hoog kunnen houden of prachtig tekenen. Ik ben onder de indruk van jouw verhaal, Tineke, en de aanvulling van Marjolijn. Zulke juffen gun je ieder kind!

  7. juf jannie

    Best een lastig onderwerp. Ik heb dit nu van beide kanten meegemaakt. Als leerkracht heb ik weleens gedacht. Wat jammer dat de ouders dit kind zo pushen. Laat het kind lekker spelen na schooltijd en in het weekend en vraag niet steeds om nog meer werk!
    Nu is mijn zoontje bijna 5 jaar en zit hij in groep 1. Laatst probeerde ik zo voorzichtig mogelijk aan zijn juffen te vertellen dat mijn zoontje al AVI startboekjes leest en dat hij zichzelf heeft gemotiveerd tot lezen. Daar hebben wij helemaal niks mee te maken gehad. En wat hoorde ik? “Denk eraan, je moet je kind niet pushen.” Een prima prestatie wordt dus al snel gezien alsof het door de ouders tot stand is gebracht.
    Ik ken het gevoel. Ik ben enorm trots, maar ik praat er ook niet zoveel over, omdat ik bang ben dat mensen denken dat ik hem heb leren lezen en dat hij dat van moet.

  8. Oorwurmpje | Ouders Onderling

    […] op #OudersOnderling bedacht ik mij opeens: ik heb u al best veel verteld over mijn zoon (lees maar hier en hier), maar mijn dochter is er maar wat bekaaid afgekomen. Gaan we wat aan doen, en wel […]